تکامل مدیریت منابع انسانی

سیر تکامل رویکرد های منابع انسانی

در مطلب پیشین، به طور مختصر به به سیر تحول و توسعه منابع انسانی پرداختیم. اما این که چه روندی طی شد تا این تکامل اتفاق افتاد، موضوع مطلب حاضر است. از ابتدای پیدایش مقوله منابع انسانی، دیدگاه های گوناگونی مطرح شد و مکاتب متفاوتی شکل گرفت. همراه ما باشید تا مدل ها و دیدگاه های منابع انسانی را بررسی کنیم.

سیر تکامل این دیدگاه ها، به ترتیب از مدل سنتی، سپس مدل ارتباطات انسانی و نهایتا مدل منابع انسانی است که به بررسی آن می پردازیم.

اجزای تئوری مدیریت:

۱. مدیریت مجموعه ای از فرضیه ها درباره ی رفتار و گرایشات انسان است.

۲. تعیین خط مشی ها و اقدامات مدیریتی سازگار با هر کدام از فرضیه ها.

۳. وجود انتظاراتی از عملکرد کارکنان به دنبال اجرای این خط مشی ها.

در فرایند تکامل علم مدیریت منابع انسانی، مدل های زیر ارائه شدند:

1.     مدل سنتی

از اواخر قرن ۱۹ تئوری مدیریت، چنانکه نظریه پردازان و پژوهشگران علم مدیریت بیان کردند، با مدل سنتی آن مطرح شد. در مدل سنتی، تئوریسن های آن بر این باور بودند که قدرت تصمیم گیری موثر به طور محدودی در سازمان تقسیم شده و این رویکرد، تاکید و تائید اعمال کنترل یک سویه سازمان توسط مدیران ارشد بود. بر اساس این مدل، گروهی از مدیران سهامدار مجاز بودند کارمندان را بر اساس استاندارد سازی وظایف، کنترل کنند و برنامه ریزی هم به عهده مدیریت ارشد باشد. در مدل سنتی، از کارمندان انتطار می رود که عملکردشان مطابق با حداقل استاندارد های تعیین شده باشد.

  1. مدل ارتباطات انسانی

اویل دهه بیست، به تدریج مدل سنتی به سمت مدل ارتباطات انسانی حرکت می کند. در این مدل به طور محدودی، اختیار تصمیم گیری، به کارکنان هم داده می شود و کم کم موضوع نیاز های اجتماعی کارکنان مطرح می شود. در این مدل ضرورت ایجاد احساس تعلق در میان کارکنان در فرایند استخدام مطرح می شود و اهمیت این موضوع در بهبود عملکرد سازمان و کارمندان تایید می شود.

مدیریت منابع انسانی

مدیریت منابع انسانی

3.     مدل منابع انسانی

پس از وقفه ای طولانی در توسعه مدل ارتباطات انسانی، مجددا در اواسط دهه پنجاه میلادی روند تکامل تئوری های مدیریت ادامه پیدا کرد و مدل منابع انسانی مطرح شد. این مدل استدلال می کند که ظرفیت ها و توان تصمیم گیری موثر به طور گسترده ای در کل سازمان پراکنده شده و بیشتر همه کارکنان سازمان منابعی هستند که در صورتی که مدیریت صحیحی اعمال شود، می تواند عملکرد سازمانی را به طور چشمگیری بهبود دهد.

این مطلب را بخوانید  7 نکته مدیریتی

رویکرد منابع انسانی، مدیر را یک کنترل کننده محض نمی داند، بلکه به چشم یک تهسیل کننده و سازمان دهنده به او نگاه می کند که از طریق جلب مشارکت کارکنان، تحقق اهداف سازمان را تسهیل می کند.

 تحول نظریه های مدیریت منابع انسانی

·        مدل سنتی

مفروضات:

۱- به طور ذاتی، کار کردن برای اکثر مردم ناخوشایند و دشوار است .

۲- میزان کاری که کارگران انجام می دهند کم تر از میزان حقوقی است که دریافت می کنند .

۳-  چگونه می توان به کارهایی رسیدگی کرد که نیاز به خلاقیت و خود کنترلی دارد .

سیاست ها:

۱- وظیفه اصلی مدیران، نظارت و کنترل کارکنان است .

۲- مدیران باید کار ها را به روشی ساده تر و کاربردی تر برنامه ریزی کنند .

۳- مدیران باید روندی روتین و مشخص برای انجام امور را تعریف کنند و با جدیت و انصاف پیگیر اجرای آن باشند.

انتظارات:

۱- مردم فشار کار را هنگامی که دستمزد ها خو ب  و رییس نیز منصف است تحمل می نمایند .

۲- اگر کار ها ساده باشد و کارگران به خوبی هدایت شوند، بالاتر از حد انتظار، بازدهی خواهند داشت .

·        مدل ارتباطات انسانی

مفروضات:

۱- نیاز به حس مفید و مهم بودن، در افراد انگیزه ایجاد می کند.

۲- مردم نیاز به احساس تعلق دارند .

۳- اهمیت این نیاز ها در تحریک افراد و ایجاد انگیزه برای کار، از پول بیشتر است .

سیاست ها:

۱- از مهم ترین وظایف مدیران، ایجاد حس مفید و مهم بودن در کارکنان است .

۲- مدیر باید افراد زیر مجموعه خود را آگاه نگه دارد و به انتقادات نسبت به سیاست های خود توجه کند .

این مطلب را بخوانید  مدیریت منابع انسانی، از گذشته تا امروز

۳- لازم است مدیر به کارکنان، برای برخی موارد اجازه خود کنترلی و خود هدایتی بدهد .

انتظارات:

۱- اطلاعات رسانی و سهیم کردن کارکنان در تصمیم گیری های معمول که موجب حس مفید بودن در آن ها می شود .

۲- رضایت کارکنان موجب دلگرمی، افزایش انگیزه و کاهش مقاومت در بخش های رسمی می شود.

مدیریت منابع انسانی

مدیریت منابع انسانی

·        مدل منابع انسانی

مفروضات:

۱- کار کردن، همیشه و ذاتا نا خوشایند نیست .

۲- مردم دوست دارند با همدیگر همکاری نمایند .

۳- اکثر افراد می توانند در رابطه با کار، خود کنترل باشند .

سیاست ها:

۱- یکی از اصلی ترین وظایف مدیر، استفاده بهینه از توانمندی های منابع انسانی است .

۲- ایجاد محیطی که همه بتوانند به اندازه توانایی های خود در ان نقش داشته باشند.

۳- تشویق همه افراد سازمان به خود کنترلی

انتظارات:

۱- افزایش نفوذ کارکنان و افزایش خود کنترلی، موجب بهبود عملکرد سازمان می شود .

۲- رضایت کاری موجب رشد کارکنان و ایجاد انگیزه برای استفاده از همه امکانات و توانمندی هایشان برای تولید می گردد .

عوامل مؤثر بر مدیریت منابع انسانی

عوامل موثر بر مدیریت منابع انسانی به 2 دسته عوامل بیرونی و عوامل دورنی تقسیم می شود:

عوامل بیرونی
  • قوانین و مقررات
  • بازار نیروی کار
  • فرهنگ جامعه
  • سهامداران
  • رقابت
  • مشتریان
  • فناوری
عوامل درونی
  • اهداف اساسی یا رسالت سازمان
  • خط‌مشی‌ها
  • جو و فرهنگ سازمانی

در مطالب آینده، بیشتر به این مطلب خواهیم پرداخت.

تکامل مکاتب مدیریت منابع انسانی در یک نگاه

به طور کلی، با توجه به مطالب گفته شده، مسیر تکامل مدیریت منابع انسانی را می توان در جدول زیر خلاصه کرد:

این مطلب را بخوانید  تئوری آشوب چیست؟

 

مكاتب مديريت زمان نظریه پردازان علل پيدايش
مکتب كلاسيك مديريت
علمی
1900 تيلور، گيلبرت و فورد نياز به توجه به عامل توليد انبوه بازارهای منتظر محصول
اداری 1920 فايول و فالت نياز به توجه به عامل نظم و ترتيب
بوروكراسی 1920 وبر نياز به توجه به عامل مستندسازی
مکتب نئو كلاسيك رفتاری 1940 مونتزبرگ، مايو و مازلو نياز به توجه به عامل انساني و رضايت نيروی انسانی به جهت افزايش بهره وری
روابط انسانی 1940 هرزبرگ، آلدرفر، مك كللند و آرجريس نياز به توجه به عامل نيروي انسانی و انگيزش و رهبری به جهت افزايش بهره وری
مکتب نوين نظريه
سيستمی
1950 بولدينگ، چرچمن، چستر و بارنارد نياز به نگرش سيستمی و جامع و توجه به سيستم های اجتماعی و اقتصادی
نظريه
اقتضايی
1970 فيدلر، گالبرايت، وودوارد، پرو و پارسونز برخورد با وضعيت های پيچيده و نياز به اتخاذ رويكردهای چند وجهی در مديريت
نظريه
آشوب
1980 لورنز برخورد با وضعيت هاي پيچيده  در مقياس جهانی و كشف تأثيرات سيستم ها بر يكديگر
نظريه تغيير و سازمان يادگيرنده 1990 سنگه، مينتزبرگ، آديزس، اوچی و گرينر افزايش پچيدگی، آشوب و بی ثباتی در سطح محيط و سازمان ها و توسعه فناوری اطلاعات

 

منبع: فکر سبز

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *